Waarom opstappen vanaf de grond je zadel en paard sloopt

Je hebt eindelijk dat perfect passende zadel gevonden. Een investering in het comfort van je paard en je eigen rijplezier. Maar wist je dat veel ruiters het zadel binnen een jaar onherstelbaar beschadigen? Niet door een val of slecht onderhoud, maar door die dertig seconden vóór de training.

Elke keer dat je vanaf de grond opstapt en “in het zadel klimt”, treedt de sloopkogel-methode in werking. Terwijl jij denkt dat je gewoon opstijgt, ben je met honderden kilo’s zijwaartse kracht de rug van je paard én de boom van je zadel aan het torpederen.

Correct opstappen is geen kunst. Een opstapblok zorgt voor een minimale zijwaartse ruk en daarmee behoud van paard en zadel!

De stille sloper: Opstappen vanaf de grond

Veel ruiters stappen nog steeds op vanaf de grond. Je ziet het als “Sportieve prestatie” of “Even snel,” of “Omdat het paard niet stilstaat bij het blok.” Maar de natuurkunde liegt niet. Wanneer je je voet in de beugel zet en je gewicht omhoog brengt, gebeuren er 4 dingen:

• Torsie op de boom: Een zadelboom is gemaakt om verticale druk (jouw gewicht) te verdelen. Een zadel is absoluut niet gemaakt voor de zijwaartse torsie die ontstaat als 70 kilo via één beugelriem aan de boom trekt. Er komt een enorme zijwaartse kracht op de zadelboom te staan. Zelfs de beste kwaliteit bomen kunnen hierdoor op den duur torderen (scheef trekken). Eenmaal scheef, is een zadel vaak onherstelbaar beschadigd.
• Hefboomeffect: De afstand van de beugel tot de bovenkant van het zadel werkt als een hefboom. Wetenschappelijk gezien vergroot je jouw lichaamsgewicht met een factor 2 tot 3 op het moment dat je afzet vanaf de grond. Je paard krijgt dus geen 70 kilo te verwerken, maar een plotselinge ruk van bijna 200 kilo aan één kant van zijn ruggengraat.
• Vulling die verschuift: De kussens aan de linkerkant worden extreem samengedrukt, terwijl de rechterkant omhoog wordt getrokken. Dit zorgt op de lange termijn altijd voor een asymmetrische vulling.
• Piekbelasting op de paardenrug: De doornuitsteeksels van de rugwervels krijgen een zijwaartse ruk. Stel je voor dat iemand je aan je schouder omhoog trekt terwijl je stilstaat; dat is precies wat je paard voelt.

Een opstapje is geen teken van een luie ruiter, maar van een slimme eigenaar die hart heeft voor zijn materiaal en zijn paard.

Wat de ruggengraat van je paard je niet kan vertellen

We praten vaak over de juiste training, verticale balans, welke belasting en ruggebruik om klachten te voorkomen of lichamelijk ongemak (o.a. Kissing Spines) te managen, maar we vergeten de piekbelasting bij het opstappen. Wanneer je vanaf de grond opstijgt, ontstaat er een enorme zijwaartse kracht op de doornuitsteeksels van de paardenrug.

• Pijnlijke aanraking: Terwijl je omhoog klimt, wordt de zadelboom aan de linkerkant omlaag getrokken en aan de rechterkant omhoog gedrukt. Hierdoor kan de boom kortstondig de gevoelige botuitsteeksels van de ruggengraat raken.
• Beschermreflex: Een paard dat anticipeert op deze druk, zal zijn rug wegduiken of juist extreem aanspannen. Dit zorgt voor een “valse start” van je training; je begint met een paard dat mentaal en fysiek al in de verdediging schiet.
• Scheve belasting: Als je zadel door het opstappen eenmaal getordeerd (scheef) is, stopt de schade niet na het opstijgen. Je rijdt dan elke minuut van je training met een scheve drukverdeling, wat op lange termijn rijproblemen en/of rugproblemen (zoals Kissing Spines) kunnen verergeren.

Kortom: Een goed opstapje is niet alleen een cadeau voor je zadel, maar ook de meest eenvoudige ‘fysiotherapie’ die je je paard kunt geven.

Wist je dat…? Een paard dat herhaaldelijk vanaf de grond wordt bestegen, vaak subtiele signalen geeft:

• Onrustig worden zodra je je voet in de beugel zet.
• Gevoeligheid bij het poetsen rond de schoft.
• Moeilijker loslaten in de eerste 10 minuten van de training.

De EHBO-methode: wat te doen met buitenrijden?

Natuurlijk is het super handig en nodig dat je bij onvoorziene omstandigheden éénmalig vanaf de grond kunt opstappen.

De ‘Lange Beugel’ tip

Verleng je stijgbeugel: Laat je linkerbeugel tijdelijk drie of vier gaten zakken. Hierdoor hoef je jezelf niet met een enorme ruk omhoog te trekken, maar kun je je gewicht veel vloeiender verplaatsen. Eenmaal boven zet je de beugel weer op de juiste maat. Het is een simpele handeling die de fysieke kracht op de boom met zeker 30% tot 40% vermindert omdat je de “hoek” waarin je trekt minder extreem maakt.

Zoek de omgeving af: Een boomstam, een flauwe helling in de berm of een stevige steen; elk dubbeltje hoogtebesparing is winst voor de zadelboom.

De Manenkam-greep: Pak nooit de achterboom vast! Leg je linkerhand in de manenkam en je rechterhand op de voorboom (of aan de overkant van de voorboom). Zo trek je het zadel naar het paard toe in plaats van ervan af.

De ‘Tegenhouder’ (indien mogelijk): Rijd je samen? Laat je mederuiter dan niet alleen je paard vasthouden, maar laat hem of haar écht tegendruk geven aan de rechterkant van het zadel. Het geheim van de tegenhouder: Trek de beugelriem over de zitting naar je toe. Dat is de enige manier om de torsie (zijwaartse ruk) op de boom te neutraliseren!

Een getordeerde / scheve boom zie je vaak niet met het blote oog, maar je paard voelt het direct. Voorkom rugproblemen en laat je zadel vakkundig controleren.

Conclusie: Jouw opstap-gewoonte bepaalt de levensduur van je zadel. Wees zuinig op je investering en op de rug van je paard. Heb je het vermoeden dat je zadel door de jaren heen toch een beetje naar één kant is gaan trekken? Blijf er niet mee doorrijden.

De Paardenschuur kijkt graag met een deskundig oog met je mee. Maak vandaag nog een afspraak voor een controle op onze locatie.

Anita Breeschoten